باتوجه به شرایط خاصی که بیماری کرونا در کشور خصوصا محیط های آموزشی بوجود آورده است بسیاری از دانشجویان و خانواده ها نسبت به وضعیت ترم جاری نگرانی های داشته اند که با تصمیمات به موقع و ایجاد شرایط جدید تا حدود زیادی دغدغه و نگرانی ها برطرف شده است.

با نزدیک شدن به ایام امتحانات، خبرنگار روابط عمومی با دکتر علی اشرفی زاده معاون آموزشی دانشگاه
مصاحبه ای داشته است که در زیر میخوانید؛

جناب آقای دکتر شیوه برگزاری امتحانات دروس نظری در نیمسال جاری در دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی به چه صورت خواهد بود؟

به موجب مصوبه شورای آموزشی دانشگاه، ارزیابی دانشجویان در نیمسال جاری با استفاده از روش های غیر حضوری و بر اساس بررسی عملکرد دانشجویان در طول نیمسال صورت می گیرد. درخواست ما از اساتید این است که برای امتحان آخر نیمسال وزن کمی را قائل شوند. ذکر این نکته مناسب است که علمای تعلیم و تربیت هم توصیه می کنند که در هر نوع از آموزش، اعم از حضوری و غیرحضوری، ارزیابی باید مستمر و تدریجی باشد و تکیه بیش از حد بر یک آزمون نهایی روش درستی نیست. شاید نیمسال جاری فرصت مناسبی برای کسب تجربه در پیاده کردن این روش ارزیابی باشد. در نیمسال جاری، از اواسط فروردین ماه با ذکر مکرر این موضوع که احتمال برگزاری آزمون حضوری کم است، بر ارزیابی های حین آموزش تاکید شده بود.

به چه دلیل شیوه ارزیابی غیر حضوری را انتخاب کرده اید؟ بسیاری عقیده دارند که برگزاری امتحانات حضوری روش بسیار بهتری برای ارزیابی دانشجویان در دروس نظری است.

ابتدا باید عرض کنم که تصمیم گیری در باره شیوه ارزیابی دانشجویان در نیمسال جاری بسیار دشوار بوده است، همانطور که تصمیم گیری در باره ارائه دروس نظری به صورت غیر حضوری و اجرای این تصمیم نیز آسان نبوده است. با توجه به ابهامات، مجهولات و عدم اطمینان هایی که در ارتباط با شیوع ویروس کرونا وجود داشته و دارد، تصمیم گیری دانشگاه در این خصوص در وهله اول مبتنی بر حفظ سلامتی دانشجویان و همکاران و پس از آن، حفظ کیفیت آموزش بوده است. با بررسی امکانات دانشگاه، شرایط دانشجویان غیر بومی و ریسک های مرتبط با برگزاری امتحانات بصورت حضوری، شورای آموزشی دانشگاه به این نتیجه رسید که ارزیابی غیر حضوری دانشجویان، در شرایط فعلی مناسب تر است. پس از اعلام این تصمیم، تماس هایی از خانواده های دانشجویان داشتیم که از اتخاذ و اعلام این تصمیم تشکر کردند.

آیا ارزیابی غیر حضوری دانشجویان از نظر شما شیوه مطلوبی است؟

نکته مهمی که باید مد نظر باشد این است که در حال حاضر در شرایط عادی نیستیم. مبارزه ای با شیوع یک بیماری واگیردار در جریان است و یکی از مهمترین روش های اعلام شده در جلوگیری از گسترش آن، حفظ فاصله اجتماعی و اجتناب از اجتماعات غیر ضروری است. وقتی معاون دانشجویی دانشگاه به صراحت اعلام می کند که امکان استفاده از خوابگاه ها با رعایت پروتکل های بهداشتی وجود ندارد و روسای دانشکده ها نسبت به برگزاری امتحانات به شکل حضوری تردیدها و ملاحظات جدی دارند، آموزش دانشگاه نمی تواند فقط به مطلوب های خود فکر کند. بنابراین، تصمیم شورای آموزشی بر اساس ضروریات و مصلحت ها و نه صرفا موضوع کیفیت آموزش اتخاذ شده است. در عین حال مطلوب بودن یا نبودن شیوه ارزیابی به عوامل زیادی بستگی دارد. ممکن است در برخی دروس، ارزیابی غیرحضوری حتی بهتر از ارزیابی حضوری اجرا شود و در برخی دروس، اجرای مطلوب شیوه غیر حضوری دشوار باشد. بنابراین بصورت کلی نمی توان به این سوال پاسخ داد. آنچه می توان گفت این است که محتوای درس، تعداد دانشجویان و روش ارزیابی استاد، عوامل مهم تاثیر گذار بر مطلوب بودن یا نبودن این شیوه به شمار می روند.

به نظر شما در ارزیابی غیر حضوری دانشجویان در نیمسال جاری چه مشکلاتی ممکن است بوجود آید؟

به نظر بنده، علاوه بر مشکلاتی که به دلیل تحمیل شرایطی غیر منتظره به دانشگاه ها برای ارائه آموزش های غیر حضوری در نیمسال جاری بوجود آمد، بزرگترین مشکل فعلی، عدم آشنایی برخی اساتید و دانشجویان با مقتضیات آموزش های غیر حضوری و بدتر از آن، عدم انعطاف پذیری لازم برای پذیرش واقعیات و جدیت در کسب معلومات و مهارت های لازم در این زمینه است. جای تاسف است که برخی از دانشگاه ها مجبور شده اند اساتید برخی از دروس را صرفا بدلیل عدم آشنایی یا عدم تمایل به آموزش غیرحضوری، تغییر داده و استاد دیگری را جایگزین آنها کنند. در اینجا لازم می دانم که به نوبه خود از اساتید دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی که تاکنون کار بزرگی را به انجام رسانده اند تشکر کنم. تهیه محتوا برای آموزش غیر حضوری یک درس به طور معمول به بیش از یک نیمسال تحصیلی زمان نیاز دارد، در حالی که اساتید ما با صرف وقت فوق العاده و حتی اوقات تعطیلات نوروز، مانع از توقف فرآیند آموزش در نیمسال جاری شده اند. برای بنده، به عنوان معاون آموزشی دانشگاه، بسیار دلپذیر است که برخی از اساتید با تهیه محتوا برای کلاس های غیر حضوری عملا کیفیت آموزش خود را ارتقا داده و از این بابت نیز احساس خوشحالی و غرور و سربلندی دارند. این اساتید در واقع آمادگی بیشتری برای کار آموزشی در آینده دارند، فرآیندی که مطمئنا شامل بخش غیرحضوری بیشتری نسبت به گذشته خواهد بود. بنده به عنوان یک معلم وقتی به مشکلات اقشار مختلف در بخش های خدماتی، و به طور خاص پرستاران و کادر بهداشتی درمانی، فکر می کنم با انرژی بیشتری به انجام وظایف خود می پردازم. در واقع قبول مشکلات فعلی در آموزش غیر حضوری و تلاش در جهت رفع آنها را بخشی از وظیفه و مسئولیت اجتماعی خود می دانم. همانطور که یک پرستار در مبارزه با کرونا و یا یک فرد شاغل در شهرداری در مواجهه با سیل یا زلزله باید انعطاف لازم را داشته و در شرایطی غیرمتعارف وظایف خود را انجام دهد، ما نیز باید برای دشواری های ناشی از آموزش غیرحضوری راه حل پیدا کرده و اقدامات لازم را بعمل آوریم.

ارزیابی غیر حضوری نیز مثل تدریس غیرحضوری برای اغلب اساتید و دانشجویان ناآشنا و دشوار است. در برخی از دروس، ارزیابی غیر حضوری بسیار دشوار و در برخی دیگر به نسبت ساده تر است. نگرانی های دیگری هم وجود دارد. مثلا آیا به صحت و عادلانه بودن نتایج ارزیابی می توان اطمینان داشت؟ آیا در غیاب ناظر امتحان، ارزیابی به درستی و بدون تقلب صورت می گیرد؟ این سوالات و سوالات متعدد دیگر در حال حاضر مورد توجه بسیاری از همکاران ما نه تنها در ایران بلکه در سراسر جهان است. همانطور که آموزش غیرحضوری به تدریج رشد کرده و متحول شده است، روشهای ارزیابی غیر حضوری نیز در حال تدوین و تکامل است. اما در حال حاضر نگرانی های اساتید و دانشجویان در این زمینه به جا و قابل فهم است. چشم امید بنده به همت، سخت کوشی و خلاقیت اساتید، و همکاری و صداقت و درستکاری و بلوغ حرفه ای دانشجویان است. خوشبختانه تعدادی از اساتید ما در نیمسال جاری تجربیات بسیار خوبی در ارزیابی غیر حضوری کسب کرده و این تجربیات را با همکاران خود به اشتراک گذاشته اند. در سایت آموزش الکترونیکی وزارت عتف هم مطالب قابل استفاده ای وجود دارد. اساتید محترم، همانطور که در انتخاب روش تدریس و جزئیات عملکرد آموزشی خود آزادی عمل دارند، در انتخاب روش های ارزیابی خود نیز آزادند. در عین حال، از همکاران درخواست شده است که روش ارزیابی غیر حضوری خود در دروس مختلف را به آموزش دانشکده ها اطلاع دهند. این کار برای انجام بررسی و تحلیل های لازم توسط آموزش و ارائه گزارشات بعدی لازم است.

در مورد دروس عملی چه برنامه ای دارید؟

دروس عملی را می توان به چند دسته تقسیم بندی کرد:

- دروسی که در فضاهای باز برگزار می شوند (مانند برخی کارورزی ها یا برخی دروس تربیت بدنی)

- دروسی که در فضاهای بسته و با تراکم جمعیتی نسبتا بالا برگزار می شوند (مانند برخی آزمایشگاه های دروس پایه)

- دروسی که در فضاهای بسته و با تراکم جمعیتی نسبتا کم برگزار می شوند (مانند برخی آزمایشگاه های دروس تخصصی)

علاوه بر این، برخی دروس عملی دارای بخش های نظری قابل تفکیکی هستند که قبلا از اساتید مربوطه درخواست شده که آن بخش ها را بصورت غیر حضوری برگزار کنند.

در برخی از دانشگاه ها نیز مسئولین آزمایشگاه ها نسبت به انجام آزمایش و فیلمبرداری از مراحل اجرای آن اقدام کرده و با ارسال فیلم برای دانشجویان از آنان خواسته اند که بر اساس اطلاعات اندازه گیری شده، محاسبات لازم را انجام داده و گزارش آزمایش را تهیه و ارسال کنند. این نوع تجارب و پیشنهادات نیز با مسئولین ذیربط در میان گذاشته شده است.

در تماس ها و ارتباط هایی که تاکنون با همکاران ذیربط برقرار شده، از آنها خواسته شده است که با توجه به مطالب گفته شده در بالا، نیاز به جلسات حضوری را تا حد ممکن کاهش دهند. در عین حال تردیدی نیست که برگزاری جلسات حضوری در مواردی اجتناب ناپذیر است که برنامه برگزاری این جلسات را بزودی اعلام خواهیم کرد. در این زمینه توجه خاصی به دانشجویان در آستانه دانش آموختگی داریم. همچنین اجازه حذف درس را به دانشجویانی که به هر دلیل مایل به گذراندن درس عملی در این نیمسال نیستند داده ایم.