مسئولان به دنبال پيشگيري بحران باشند

15 04 2019 00:00
کد خبر : 661203
تعداد بازدید : 4761

عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي با اشاره به وقوع سيل اخير گفت: بايد مسئولان به دنبال پيشگيري از وقوع بحران باشند نه اينكه فقط زمان وقوع بحران يك مدت با آن درگير شده و بعد از مدتي آن را رها كنند.
عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي با اشاره به وقوع سيل اخير گفت: بايد مسئولان به دنبال پيشگيري از وقوع بحران باشند نه اينكه فقط زمان وقوع بحران يك مدت با آن درگير شده و بعد از مدتي آن را رها كنند.
به گزارش روابط عمومي؛ به نقل از ايرنا، عليرضا برهاني داريان در زمينه توجه به موضوعات منابع طبيعي در كشور، اظهار كرد: نياز است براي جلوگيري از غارت منابع طبيعي و تعرض به آن مسئولان اراده لازم را داشته باشند، تا شاهد نابودي آن نباشيم .
به گفته وي در حوزه منابع آب و طبيعي كمترين استفاده از راهكارهاي تخصصي اساتيد دانشگاه مي شود.
عضو هيات علمي دانشگاه اظهار كرد: امروزه در كشور اساتيد و دانشجويان ارشد و دكتري از لحاظ علمي و فني غني هستند. اما نياز است نهادهاي قانون گذار وزارتخانه ها و سازمان ها را مجبور به استفاده از راهكارهاي مناسب دانشگاهي كنند و استفاده از اين راهكارها به عنوان قانون مصوب شود.
وي با اشاره به واحدهاي آموزشي منابع آب، توضيح داد: در دوره كارشناسي رشته عمران گرايش آب ضعف جدي وجود دارد. شوراي برنامه ريزي وزارت علوم با ديدگاه سازه اي خود جايگاهي براي دروس منابع آب نگذاشته است. اين موضوع براي كشوري كه هميشه درگير مسئله آب بوده و توسعه آن وابسته به آب مي باشد، بسيار نامناسب است. همچنين تلاش هاي اساتيد ما و چندين دانشگاه دولتي در تهران براي بازنگري دروس در اين زمينه راه به جايي نبرده است.

**برنامه ريزي در حوزه آب وجود ندارد
برهاني با اشاره به برنامه ريزي هاي صورت گرفته در حوزه آب، گفت: برنامه ريزي در زمينه منابع آب با توجه به اينكه ايران يك اقليم خشك است بسيار اندك مي باشد. ايران در منطقه جغرافيايي قرار دارد كه بايد سرمايه گذاري هايي از لحاظ آموزشي مصرف و حفظ منابع آب انجام بگيرد كه كمترين اقدامات انجام شده است.
اين استاد رشته مديريت منابع آب و هيدرولوژي ادامه داد: همچنين در مطالعات پايه اي هيدرولوژي كه لازمه هر كشور مي باشد نيز كوچكترين كاري صورت نگرفته و اقدامات عمدتا به شكل سازه اي است.
وي در خصوص برنامه ريزي هاي كنترل سيلاب در كشور عنوان كرد: هنگام وقوع سيل آبخيزداري مطرح مي شود تا بسياري از آبها و رسوباتي كه به صورت سيلاب روان شده كنترل شود و آب باران و سيلاب جذب زمين شود تا خاك و منابع زير زميني را تغذيه كنند. اما به دليل نبود برنامه ريزي و منابع مالي در اين زمينه كار اساسي صورت نگرفته است.
برهاني افزود: اقدامات حوزه آب اساسي بوده و نياز به افق برنامه ريزي چند ساله و بودجه دارد. عدم توجه لازم به اين موضوع خسارات زيادي را متوجه كشوركرده است و با توجه به بحث تغيير اقليم ميزان اين خسارات در آينده از لحاظ مالي و تلفات انساني دو چندان مي شود.
اين استاد دانشگاه با اشاره به اينكه در سالهاي گذشته نيز در شهرهاي جنوبي سيل اتفاق افتاده، گفت: وقوع سيل هشدارهايي بود كه بايد از آن درس مي گرفتيم. در كارهاي دانشگاهي به راحتي مي توان اين موضوعات را بررسي و مطالعه كرد و اقدامات فني بالايي نياز نيست كه از عهده اساتيد داخلي خارج باشد. منتهي از طرف وزارت نيرو و صنعت به اين موضوعات به اندازه اقدامات سازه اي اهميت نمي دهند و زماني كه بحران اتفاق مي افتد متوجه وجود اين مشكلات مي شويم.
برهاني تصريح كرد: ساخت و سازها، تجاوز به حريم رودخانه ها و منابع طبيعي و همچنين تخريب جنگل ها بسيار فاجعه بار است و اين موضوع ربطي به سدسازي و غيره ندارد. به عنوان مثال در جاجرود يا فشم بسياري از ساخت و سازها در بالا دست سد لتيان صورت گرفته است. در كنار همين رودخانه 10 طبقه هتل سازي شده كه شهرداري محل به ازاي دريافت مبلغي مجوز صادر كرده است. چنين مشكلي در بالادست سد كرج و بسياري از نقاط ديگر كشور به شكلهاي ديگر مطرح است.
اين عضو هيات علمي در ادامه توضيح داد: ساخت و ساز در حريم رودخانه ها به غير از خطرات مالي و جاني كيفيت رودخانه ها را نيز مورد توجه قرار مي دهد در خصوص مناطق لواسان و جاجرود آبي كه از طرف لتيان مي آيد و براي شرب يك سوم جمعيت تهران استفاده مي شود كيفيت بهداشت آن تحت تاثير اين ساخت و سازها به خطر مي افتد. تصفيه خانه هاي آب قادر به پاكسازي بسياري از اين آلودگي ها نيستند و چه بسا منشا بسياري از بيماريها همين آب آلوده باشد.
وي اظهار كرد: موضوعات منابع طبيعي به كلاف سردرگمي تبديل شده است. تعرض به حريم رودخانه، نابودي جنگل ها، از بين رفتن مراتع و نبود نظارت صحيح مشكلات را در اين حوزه تشديد كرده است.

** صنعت در حوزه آب بسيار كم كاري كرده است
برهاني با اشاره به اينكه كشور اخيرا با بارش بي سابقه اي رو به رو بود كه انتظار سيل از آن مي رفت، گفت: در نقاط مختلف كشور عوامل تشديد سيل متفاوت است. به عنوان مثال در سيل گلستان تخريب جنگل ها، در شيراز جاده سازي و طراحي غلط روي مسير رودخانه بود.
اين استاد دانشگاه با بيان اينكه عوامل تشديد سيل به عوامل طبيعي و انساني بستگي دارد، اظهار كرد: عوامل انساني تخريب جنگل ها و مراتع در رشته كوه هاي زاگرس و همچنين تجاوز به حريم رودخانه ها است. اساتيد در پي تهيه گزارشي جامع از اين حوادث هستند.
وي درباره وقوع سيل در استان خوزستان، گفت: بهره برداري از سيستم هاي مخازن موجود به درستي انجام نشده است به عنوان مثال در سد دز يك منحني فرمان وجود دارد كه نحوه بهره برداري از مخزن براي مواقع سيلابي را مشخص مي كند.
اين عضو هيات علمي افزود: با توجه به اطلاعاتي كه خود وزارت نيرو درباره سد دز داده است بايد حدود يك ميليارد متر مكعب مخزن سد خالي مي بوده تا در اسفند و فروردين ماه سيلاب ها كنترل شود اما به دليل مسئله خشكسالي اين موضوع رعايت نشده و آب را از سد رها نكرده و مخزن را تا حد ممكن آب گيري كرده اند كه اين موضوعات نيز به خطاهاي انساني باز مي گردد.
برهاني يادآور شد: علي رغم اينكه دانشگاه ها در حوزه آب كارهاي حائز اهميتي انجام داده اند، صنعت آب كشور در بحث سيلاب و منابع آب بسيار كم كار كرده است.
عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي با اشاره به تغييرات اقليمي، توضيح داد: تغييرات اقليمي و گرمايش كره زمين به گونه اي نيست كه خود را در يك سيل يا خشكسالي نشان دهد بلكه چنين تغييراتي در يك روند دراز مدت صورت مي گيرد. لذا توجه به موضوع تغيير اقليم براي هر اتفاقي چه به منظور توجيه آن و يا گريز از مسئوليت صحيح نيست.
به گفته وي با گرمايش كره زمين در برخي نقاط بارندگي ها افزايش پيدا كرده و در برخي نقاط كاهش كه ايران جزو نقاطي است كه بارش ها به طور كلي در دراز مدت در حال كاهش است.
وي با اشاره به سيل گلستان عنوان كرد: بر اساس گزارشات جنگل تراشي عامل اصلي تشديد سيل شمال كشور است. زماني كه جنگل و مرتع نابود شود تاثيرات مخربي دارد همچنين به غير از تاثيرات زيست محيطي روي ايجاد سيلاب نيز تاثير دارد. در كشورهاي پيشرفته مثل آمريكا بعد از مدت ها متو جه شدند كه با تخريب جنگل ها كشور دچار بحران اقتصادي مي شود. بنابراين مقرر شد زمان استفاده شركت هاي خصوصي از جنگل ها به ازاي قطع هر درخت يك نهال بكارند تا بتوانند پس از مدت ها از آن بهره برداري كنند.
برهاني ادامه داد: بهره برداري صحيح در ايران وجود ندارد و بعد از مدتي ميبينيم منطقه اي را صاف كرده اند و تبعات آن نيز مسائلي مثل وقوع سيلابهاي مخرب است.
وي با اشاره به سيل جنوب كشور گفت: در مناطق جنوب مسئله حريم رودخانه در پايين دست است. كه برخي معتقدند به دليل سد سازي سيل اتفاق افتاده است. سد سازي ممكن است اين اطمينان را به شهرداري ها و مردم بدهد تا به حريم رودخانه تجاوز كنند اما بسياري از مردم در بالادست به حريم سد نيز وارد شده و به منابع طبيعي دست اندازي مي كنند.
اين استاد دانشگاه با اشاره به اينكه رودخانه ها بطور كلي نياز به لايروبي مرتب دارند كه انجام نشده است، ادامه داد: عدم لايروبي رودخانه ها باعث مي شود تا رودخانه كمتر از ظرفيت خود كار كند و آب بيرون زده شود و در شهر نيز عدم رعايت حريم رودخانه، ساخت و سازها و طراحي هاي غلط ، عدم آمادگي براي سيلابها با دوره برگشت بالا باعث بيرون زدگي آب از مسير رودخانه شده كه علاوه بر خسارات مادي تلفات انساني را درپي دارد.
برهاني در خصوص سيل شيراز نيز عنوان كرد: طراحي اشتباه و غير كارشناسي در دروازه قرآن باعث بروز اين حادثه شد. در كشورهاي پيشرفته زماني كه يك نفر كار طراحي را انجام مي دهد تا 50 سال آينده نيز اگر براي طراحي مشكلي ايجاد شود بايد پاسخگو باشد. بنابراين بايد با استفاده از متخصصين منابع آب و هيدرولوژي موضوع سيل دروازه قرآن با دقت و به دور از غوغا سالاري بررسي شده و بر اساس گزارش حاصل از آن مسئولان اين طرح مورد مواخذه قرار بگيرند. اين امر بايد در همه موارد پيگيري شود تا طرحها قانونمند شود و كشور اسير طرح هاي غير كارشناسي نباشد.
وي افزود: همچنين اگر طراحاني كه باعث بروز چنين مشكلاتي مي شوند در مجامع قانوني پاسخگو باشند براي ديگران درس عبرت شده و با مسئوليت پذيري كار را انجام مي دهند. در اين زمينه اگر خلا قانوني وجود دارد مجلس مي تواند قانونگذاري كرده يا در قوانين بازنگري كند.