به گزارش روابط عمومي به نقل از ستاد ويژه توسعه فناوري نانو، سرطان پستان و سرطان رحم، دو نمونه از سرطان‌هاي شايع در خانم‌ها محسوب مي‌ شوند. با توجه به اينكه روش‌هاي دارويي، رايج‌ترين روش‌هاي درمان اين بيماري‌هاست، ازاين‌رو تعيين مقدار داروي مصرف‌شده در نمونه‌هاي زيستي از اهميت بالايي برخوردار است. از سوي ديگر، سنجش سطح درماني داروها، يك موضوع بسيار مهم آزمايشگاه‌هاي تعيين و اندازه‌گيري دارويي بشمار مي‌رود كه انجام صحيح آن موجب پيشرفت در امر دارو درماني شده، اما انجام نادرست آن، هزينه‌هاي آزمايشگاهي و درماني را بدون كمك به امر درمان افزايش مي‌دهد.

علي مهدي نيا، تشخيص مقادير بسيار اندك دارو در بدن را يك امر مهم در دارودرماني بيماري سرطان برشمرد و افزود: ساخت جاذب‌هاي مناسب با كارايي بالا و روش‌هاي سنتز ساده و ارزان براي پيش تغليظ و استخراج اين داروها با مقادير بسيار كم ( كه به‌طور مستقيم با روش‌هاي دستگاهي قابل‌اندازه‌گيري نيستند) از نمونه‌هاي زيستي و سپس آناليز اين داروها با روش‌هاي دستگاهي، كمك شاياني به بخش درمان بيماران مبتلا به سرطان خواهد كرد.

وي افزود: در اين راستا ما با يك روش بسيار ساده و ارزان الكتروريسي، نانو الياف كامپوزيت چارچوب‌هاي فلز-آلي/پليمر را توليد كرديم و در ادامه عملكرد اين نانوالياف در جهت تعيين مقدار بسيار كم داروهاي مژسترول استات و لوونورژسترل با روش استخراج با فاز جامد در نمونه‌هاي بيولوژيكي ‏مورد ارزيابي قرار گرفت.

وي خاطرنشان كرد: نانوالياف كامپوزيتي سنتز شده، داراي خواص و مشخصه‌هايي هستند كه آن‌ها را از ساير ساختارهاي كامپوزيتي سنتز شده با روش‌هاي معمولي متمايز مي‌سازد.

مهدي نيا اظهار داشت: وقتي قطر مواد ليفي از ميكرومتر (يعني 10-100 ميكرومتر) به نانومتر (يعني 001/0 -1/0 ميكرومتر) كاهش مي‌يابد، خواص شگفت‌انگيزي مانند نسبت سطح به حجم بالا (اين نسبت در مورد نانوالياف تقريبا 1000 برابر الياف ميكروني است)، انعطاف‌پذيري بالا در عامل دار كردن سطوح و عملكرد مكانيكي فوق‌العاده (مانند سختي و استحكام كششي) در اين مواد ظاهر مي‌شود.

به گفته وي، اين خواص برجسته موجب شده است تا نانوالياف گزينه مناسبي براي بسياري از كاربردهاي مهم باشند.

وي گفت: در اين پژوهش، نانوجاذب هاي اليافي از جنس چارچوب‌هاي فلز-آلي/پلي آكريلو نيتريل با روش الكتروريسي سنتز  شد؛ با استفاده از اين نانوجاذب (به دليل ظرفيت جذب بالاي آن و به‌تبع آن فاكتور پيش تغليظ بالا) مي‌توان مقادير بسيار كم داروهاي آستروئيدي را در بافت‌هاي پيچيده بدون نياز به دستگاه‌هاي پيشرفته اندازه‌گيري كرد.

مهدي نيا در خصوص مراحل انجام اين پژوهش گفت: در ابتدا نانوالياف به روش الكتروريسي سنتز شد ؛ در ادامه به‌منظور مطالعه ساختاري، تحليل ريخت‌شناسي و اندازه ذرات ماده سنتز شده از آزمون‌هاي پراش اشعه‌ي ايكس (XRD)، ميكروسكوپ الكتروني روبشي (SEM) و FTIR استفاده شد. درنهايت، از نانو الياف كامپوزيتي توليدشده به‌منظور استخراج و شناسايي داروهاي مژسترول استات و لوونورژسترول از نمونه‌هاي بيولوژيكي و آب با دستگاه كروماتوگرافي مايع با كارايي بالا با آشكارساز اسپكتروفوتومتري به كار گرفته شد.

وي گفت: نتايج آزمون‌هاي صورت گرفته و همچنين مقايسه عملكرد اين روش با روش‌هاي مشابه حاكي از عملكرد بهتر اين روش ازلحاظ حد تشخيص اندازه گيري دارو و مصرف كمتر حلال هاي آلي و مواد جاذب است.

مهدي نيا افزود: سرعت بالاتر، هزينه پايين‌تر و راحتي استفاده، از مزاياي مهم اين نانوجاذب جهت كاربرد در روش‌هاي تشخيص آزمايشگاهي بشمار مي‌رود.

اين تحقيق حاصل همكاري دكتر علي مهدي نيا، دانشيار پژوهشگاه ملي اقيانوس‌شناسي و علوم جوي، دكتر علي جباري، عضو هيات ‌علمي دانشگاه خواجه‌نصيرالدين طوسي و مينا آسيابي- دانشجوي دكتراي شيمي تجزيه اين دانشگاه است. نتايج اين كار در مجله‌Journal of Chromatography A (جلد 1426، سال 2015، صفحات 24 تا 32) منتشر شده است.